تبلیغات
LOGAR PROVINCE WEBSITE - ظهیر فاریابی
چهارشنبه 13 خرداد 1388  05:51 ق.ظ

ظهیر فاریابی

مزار ظهیر فاریابی و تصویر خودش

نویسنده: سید حشمت الله ( ابوالشایی)

ظهیرالدین طاهر پسر محمد فاریابی مشهور به ظهیر فاریابی از قصیده‏سرایان بزرگ زبان پارسی است. زادگاه وی شهر فاریاب در خراسان بزرگ (امروزه استانی در افغانستان) است. وی در زمان قزل ارسلان به آذربایجان آمد و مداح قزل ارسلان شد. وی در سال ٥٩٨ قمری/٥٨١ خورشیدی در تبریز درگذشت و در محله‏ی سرخاب (مقبره الشعرا) به خاك سپرده شده است. شعرهایش چنان خوب بوده كه درباره‏ی دیوانش گفته‏اند: دیوان ظهیر فاریابی ------------ در كعبه بدزد اگر بیابی!

البته ارزش محتوایی شعرهای وی از ارزش ادبی آنها جداست. من تمام دیوان وی را نخوانده‏ام. اما برای نمونه، در مدح قزل ارسلان، كه احتمالا سواد چندانی هم نداشته، قصیده‏ای دارد كه در بیتی از آن می‏گوید: نُه كرسی فلك نهد اندیشه زیر پای ---------- تا بوسه بر ركاب قزل ارسلان دهد

سعدی شیرازی در دیباچه‏ی بوستان (سروده به سال ٦٥٥ هجری قمری/٦٣٦ خورشیدی) در اعتراض به این بیت می‏گوید: چه حاجت كه نُه كرسی آسمان --------- نهی زیر پای قزل ارسلان؟ مگو پای عزت بر افلاك نه --------- بگو روی اخلاص بر خاك نه به طاعت بنه چهره بر آستان ------- كه این است سر جاده راستان

ظهیر فاریابی، ظهیرالدین، ابوالفضل طاهر ( ملیت: ایرانی قرن: 6 ) (وف 598 ق)، شاعر، متخلص به ظهیر. از معروفترین شعراى عصر خویش و اصلا از مردم فاریاب، از بلاد خراسان، بود. در جوانى به كسب علوم و اطلاعات مختلف علمى و ادبى در فاریاب و نیشابور پرداخت. در نیشابور مدح عضدالدین طغانشاه بن مؤید آى ابه را گفت. وى علاوه بر ادب به تحقیق در مباحث نجومى نیز پرداخت و پیش‏بینى منجمان را در وقوع طوفان در 582 ق، با تألیف رساله‏اى رد كرد. اما مطلقا مورد توجه پادشاه طغانشاه بن میود قرار نگرفت. در 582 ق ناگزیر نیشابور را ترك كرد و به اصفهان به خدمت صدرالدین خجندى رفت و قصایدى در مدح وى گفت. در 585 ق از اصفهان به مازندران و آذربایجان رفت و در آنجا به مداحى عده‏اى از افراد و وزارء و رجال همچون اصفهبد اعظم حسام‏الدوله والدین ابوالحسن اردشیر، از مشاهیر ملوك آل باوند، پرداخت. از دیگر ممدوحان ظهیر، طغرل بن ارسلان آخرین پادشاه سلجوقى، قزل ارسلان بن ایلدگز، اتابك نصره‏الدین ابوبكر ایلدگز و دیگر اتابكان آذربایجان هستند. بیشتر در تبریز زیست و با خاقانى شروانى، شیخ نظامى، میجرالدین بیلقانى و جمال‏الدین اصفهانى معاصر بود. در پایان عمر ترك ملازمت سلاطین گفت و به طاعت و كسب علم مشغول گشت. در تبریز فوت كرد و در قبرستان سرخاب نزدیك قبر خاقانى مدفون گردید. ظهیر صاحب «دیوان» شعر مشتمل بر چهار هزار بیت است.[1] (بخش 1) طاهر بن محمد فاریابى ملقب به ظهیرالدین و مكنى به ابوالفضل، شاعر معروف ایرانى (ف. تبریز 598 ه.ق.). اصل او از فاریاب است. وى از جوانى به تحصیل علوم و شعر و ادب پرداخت و ادب عرب و حكمت و نجوم بیاموخت و در خراسان و مازندران و آذربایجان سفر كرد. در روزگار اتابك قزل‏ارسلان به عراق و آذربایجان رفت. از ممدوحان وى حسام‏الدین اردشیر بن علاءالدوله حسن از طبقه ملوك آل باوند، طغانشاه حاكم نیشابور، محمد بن ایلدگز، قزل ارسلان و نصرةالدین ابوبكر از اتابكان آذربایجان را باید نام برد. وى با خاقانى و جمال‏الدین عبدالرزاق معاصر بود. جمال‏الدین مذكور تركیب بندى مفصل و شیوا در مدح ظهیر دارد و ظهیر در ستایش جمال‏الدین اشعارى دارد. دیوان وى مكرر به طبع رسیده. قصاید او كه غالبا در مدح شاهان و بزرگانست محكم و متین و غزلهایش مطبوع است.

 

 

 


  • آخرین ویرایش:چهارشنبه 13 خرداد 1388